T LEFT

Leita

T RIGHT

Geršarręttarmįl: Įheitan um vetrarfrišing av innangaršsognunum matr. 19, 25, 32, 33 og 36 ķ Mśla.

 

Viš skrivi dagfest 6. februar 2007 hevur Jógvan Pįll Lassen, adv., umbošandi Mślahaga, sķna vegna og vegna Pįll Nielsen, adv. umbošandi eigararnar av matr. 19, 25, 32, 33 og 36 ķ Mśla bygd, heitt į undirritaša Kįra Thorsteinsson um at vera uppmann ķ mįlinum.

 

Framlųgd skjųl ķ mįlinum:

  1. Skriv frį Jógvan Pįll Lassen, adv. ., umbošandi Mślahaga, sķna vegna og vegna Pįll Nielsen, adv. umbošandi eigararnar av matr. 19, 25, 32, 33 og 36 ķ Mśla bygd, heitt į undirritaša Kįra Thorsteinsson um at vera uppmann ķ mįlinum.

  2. Tilfarssavn viš 33 sķšum ķ geršarręttarmįlinum um vetrarfrišing av ognunum matr. nr. 19, 25, 32, 33 og 36 Mśla, móttikiš frį Pįll Nielsen, adv.

  3. Skriv um seyšahald og dyrkan av grųnmeti frį Heina Joensen, gartnarateknikara 27. aprķl 2007.

     

     

    Įstašarvišgerš: var į Mśla leygardagin 31. mars 2007, har geršarręttarlimirnir, Essa Petersen vegna eigararnar og umboš fyri hagastżriš vóršu mųttir.

     

    Upplżst varš, at markatalsbygdin Mśla er įsettur til 10 merkur ķ jųrš, harav Mślahagi er 6 merkur og Krossdalur 4 merkur.

    Įseyšatališ ķ Mśla er 281, harav Mślahagi hevur 170 įseyšir og Krossdalur 111.

     

    Ognirnar – matr.nr. 19, 25, 32, 33 og 36 – sum ętlan er um at fįa vetrarfrišašar, vóršu įvķstar og samanhildnar viš tekningum og matr. korti, sum liggja viš mįlinum.

    Yvirliggjandi hagi til nevndu ognir er Mślahagi.

     

    Įvķst vóršu serliga 3 stųš, hvašan seyšurin kom oman móti bygdini og hvar hann vanliga kom inn į innangaršsjųršina til vetrarbitiš frį 25. oktober til 14. mai.

    Eitt fylgi, mett til 20-25 seyšir hųvdu sķna leiš frį undir matr. 1 og vķšari fram viš bakkanum undir matr. 20, 32, 33, 8, 26, 30, 28, 29 og vķšari inn móti bygdini. Frį umboši hjį haganum varš įvķst, at taš kundi vera trupult hjį seyšafylginum at fara eftir bakkanum ķ hįlku, um jaršarstykki framviš bakkanum bleiv inngiršaš.

    Eitt stórt fylgiš kom inn ķ bygdina eftir bygdarvegnum millum jaršarstykkini.

    Trišja fylgiš kom oman viš "Neytakonugil” gjųgnum hagaportriš omanvert matr. 19 og eftir eini seyšagųtu, sum varš įvķst at fara skrįtt oman til bygdagųtuna um matr. nr. 36, 31 og 13.

     

    Umbošini fyri hagan lųgdu stóran dent į lógarįsetingina um, at yvirliggjandi hagi eigur vetrarbiti og at taš hevur stóran tżdning fyri hagan og seyšahaldiš, at hesin ręttur ikki veršur broyttur viš at innangaršsjųrš veršur tikin frį teimum til onnur endamįl enn til hoygging um summariš og vetrarbitiš til hagaseyšin.

     

    Umbošiš fyri eigararnar av matr. nr. 19, 25, 32, 33 og 36 upplżsti, at hann eina tķš hevur dyrkaš rųtur v.m. og er farin undir eina ętlan at dyrka nóg fleiri rųtur til sųlufremjandi endamįl og at gera fleiri royndir viš ašrari grųnmetisframleišslu, tręvųkstri og runnavųkstri.

    Fyri at rųkka hesum og kunna gera hetta mųguligt, er neyšugt, at nevndu jaršarstykkir verša vetrarfrišaš, tį ętlanin er ósambęrlig viš, at seyšurin hevur vetrarbitiš.

     

    Eftir įstašarvišgeršina varš semja um, at geršarręttarlimirnir hittust aftur ķ Tórshavn til vķšari višgerš av mįlinum. Mett varš, at ikki varš neyšugt viš at nakar annar mųtti til višgeršina.

     

    Į seinni fundi ķ Tórshavn, varš mįliš umrųtt.

    Ein geršarręttarlimur metti, at taš var ivasamt um hugtakiš "trųš” kundi brśkast til lutvķsu smįu jaršarstykkini, sum ętlan er um at fįa vetrarfrišaš.

    Annar geršarręttarlimur framlegši skriv frį Heina Joensen, gartnarateknikara, sum viš eini nišurstųšu metti, at blanda seyš og grųnmeti saman skapar ikki grundarlag undir vinnuliga grųnmetisframleišslu og at val mį gerast millum seyšahald og grųnmetisframleišslu.

     

    Avtalaš varš, at geršarręttarlimirnir, hvųr ķ sķnum lag, gjųrdu sķna nišurstųšu av mįlinum skjótast gjųrligt og sķšani komu til nišurstųšu ķ mįlinum.

     

    Meirilutin ķ geršarręttarmįlinum metir, at mįliš kemur undir ķ grein 36 ķ lóg nr. 172 frį 18.05.1937 "om haugers styrelse og drift” og sum broytt ķ 1944:

     

    Gręsningsretten på opdyrkede trųer kan såvel af ejeren som af haugeejeren forlanges

    endeligt aflųst, f.s.v. angår aflųsningen ikke forhindrer vintergręsning på de ikke-vinter-

    fredede arealer. Desuden kan aflųsning på samme måde kręves, når det pågęldende

    areal agtes benyttet til tręplantning eller anlęg af have eller fisketųrringsplads eller

    lignende med gręsning uforeneligt brug. Aflųsningen sker mod fuld erstatning i penge

    af gręsningsrettens vęrdi.

     

    Meirilutin metir, at grein 36 ķ hagalógini er bżtt upp ķ tvey, har fyrsta punktum setur hesar treytir fyri vetrarfrišing av einari trųš:

     

  • at talan skal vera um dyrkaša trųš,

  • at vetrarfrišingin ikki skal forša fyri at seyšurin kann hava vetrarbit į teimum innangaršs-ognum, sum ikki er vetrarfrišašar.

     

    Ķ grein 36, annaš punktum veršur bert sett sum treyt fyri vetrarfrišing:

     

    - at innangaršsognin skal brśkast til tręvųkstur ella urtagarš ella annaš lķknandi endamįl, sum ikki er sambęrligt viš vetrarbit hjį seyši,

     

    Ķ bįšum fųrum skal endurgjald gjaldast haganum fyri mist vetrarbit.

     

    Fyri nęrri at kanna treytirnar ķ grein 36 fyrsta punktum, so er neyšugt fyrst at kanna hvat liggur ķ hugtakinum "trųš”.

     

     

    Móšurmįlsoršabókin nevnir hugtakiš "trųš” soleišis:

     

    Innigirt jaršarstykki innlagt til uppdyrkingar, gerši, leggja trašir inn (gl.) innigirt ųki

    ķ haganum sum (brįfęngis) beiti hjį krķatśrum, giršing el. tippi śti ķ haganum har

    krżatśr kundu ganga į biti eina (stutta) tķš; sms. t.d. kongs- leigu-, neyta,- rossa-,

    ręttar-, seyša-.

    Eftir hesari allżsing heldur meirilutin at tęr ķ mįlinum nevndu innangaršsognir koma undir hugtakiš trųš, tķ upprunaliga eru ognirnar lagdar inn til uppdyrkingar, og hevur meirilutin ikki funniš nakra geršaręttar- land-bśnašarstevnu- ella yvirlandbśnašarstevnumįli sum stašfestir, at ein trųš skal hava eina įvķsa minstu stųdd fyri at koma undir hugtakiš trųš.

     

    Ķ sambandi viš įstašarvišgeršina kundi stašfestast, at vetrarfrišing av ognunum matr.nr. 19, 25, 32, 33 og 36 ikki vil forša seyšinum at koma til grannaognirnar, har seyšurin hevur vetrarbit sķtt, tķ sambęrt umbošsmanninum fyri hagastżriš, so kemur seyšurin oman śr haganum viš bygdina og sušur eftir vegnum, oman viš matr.nr. 3 og noršur eftir vegnum umframt gjųgnum smoguna, sum nevnd er frammanfyri.

    Sjįlvt um hegnaš veršur móti bakkanum į matr. nr. 32 og 33, višfųrir hetta ikki, at seyšurin veršur foršašur at koma til frį ikki vetrarfrišašum ųkjum, t

     

    Hagin hevur mųguleika at gera smogur ašrastašni enn verandi smoga er, um teir meta tųrvur er į hesum, so ein vetrarfrišing skuldi ikki nerva vetrarbitiš į grannaognunum.

     

    Eisini kundi stašfestast, at nevndu innangaršsognir seinnu įrini eru brśkar at dyrka grųnmeti ķ og at lķtil og eingin grasvųkstur var į ognunum tį įstašarvišgeršin fór fram.

     

    Nišurstųša meirlutans er tķ, at heimild er hjį eigarunum at krevja ognirnar vertrarfrišašar sambęrt grein 36, fyrsta punktum ķ hagalógini.

    Um vit kanna grein 36, annaš punktum, so sigur E.A.Bjųrk, sorinskrivari ķ bókini Fęrųsk Bygderet, bind 1, sķša 170, afs. 4:

     

    Som det ses opstiller § 36“s andet punktum ingen nęrmere betingelser med hensyn til

    karakteren af det areal, der agtes vinterfredet. Det kręves ikke, som i § 36 fųste punktum,

    at det skal vęre en trų eller overhovedet, at det skal vęre et indmarksstykke, således som

    det forudsęttes i § 34, stk. 2.

     

    Taš er eisini viš heimild ķ grein 36, annaš punktum at heilar bygdir eru vetrarfrišašar, hóast taš ķ flestu fųrum er gjųrt sambęrt avtalu millum eigarar (kommunur) og hagapartar.

     

    Sum fordųmi kann verša vķst til Yvirlandbśnašarstevnumįl nr. I/1950, har yvirlandbśnašarstevnan stašfesti, at heimild er ķ grein 36, annaš punktum at vetrarfriša trųš, tķ hendan trųš skuldi brśkast til fiskaalibrśk. Yvirlandbśnašarstevnan sigur m.a. ķ sķnum grundgevingum: "Da anlęg af fiskedamme dernęst ifųlge kommissionens enige opfattelse må anses for "lignende med gręsning uforeneligt brug”, jfr. § 36...”

     

    Eigararnir siga ķ skrivi sķnum, at ętlanin er at brśka ognirnar til urtagarš viš tręvųkstri, runna-vųkstri og grųnmetisdyrkan. Grųnmetisdyrkan er sum nevnt farin fram į ognunum seinnu įrini.

     

    Eingin ivi er um, at slķk dyrkan av m.a. grųnmeti ikki er sambęrligt viš vetrarbit hjį seyši, soleišis sum Heini Joensen, gartnari eisini greišir frį ķ višmerkingum sķnum undir heitinum "Seyšahald og dyrkan av grųnmeti”.

     

    Nišurstųša meirilutans er tķ, at heimild er eisini hjį eigarunum at krevja ognirnar vertrarfrišašar sambęrt grein 36, annaš punktum ķ hagalógini og at ognirnar matr.nr. 19, 25, 32, 33 og 36allar ķ Mśla verša vetrarfrišašar.

    Eigarnarnir rinda Mślahaga endurgjald kr. 4,00 fyri hvųnn m2, soleišis at peningurin veršur goldin ķ seinasta lagi 4 vikur eftir at endaligur śrskuršur er feldur.

     

    Śtreišslurnar ķ sambandi viš hetta geršaręttarmįl verša bżttar soleišis, at hvųr av pųrtunum ber śtreišslurnar til tann geršaręttarlim, sum viškomandi hevur tilnevnt og śtreišslurnar til įstųšu-mannin verša bżttar viš helvtini til įvķkavist eigararnar og Mślahaga.

     

    Ein geršarręttarlimur meti, sum minniluti, at taš framgongur av mįlinum, at Essa Petersen ętlar sęrat nżta tey ųkini til įvķst endamįl, men er ķ hesum sambandi at višmerkja, at hann bert er eigari av einum lķtlum parti av hesum lendi.

     

    Ętlan hansara er harumframt tann at nżta lendiš til at fįa nakaš at vaksa, og sambęrt tķ sišvenju og teimum royndum, sum eru, er hetta vanligt at gróšur bert er ķ fųroyska lendinum, tį seyšurin er av bųnum, og er taš jśst tķ, at įsetingarnar frį gamlari tķš hava veriš, soleišis sum tęr nś eru um seyš į bųnum, og var taš gamla, at seyšurin kom aftur į bųin ķ klipping.

     

    Taš vil sostatt siga, at hann kann gera fulla nyttu av sķnari ogn eftir verandi skipan, og er tķ ikki neyšugt at vetrarfriša.

     

    Harafturat veršur vķst til, at sambęrt lógina er taš eigarin, sum kann vetrarfriša, um viškomandi skal brśka taš til įvķst endamįl, men ķ hesum fųrinum er taš ikki eigarin, men Essa Petersen, sum skal brśka lendiš til įvķst endamįl, og tį so er, meti eg ikki, at treytin er uppfylt. Okkurt stykki skal frišast, mešan grannastykkiš ikki veršur frišaš og fųrir hetta til óskil.

     

    Afturat hesum kemur, at seyšurin hevur havt sķna vanligu gongd har og kemur ein vetrarfrišing at hava viš sęr, at višurskiftini mugu regulerast av nżggjum, til stóran ampa fyri seyšabrśkiš og tann rakstur, sum vanliga hevur veriš į hasum ųkinum.

     

    Geršarręttalimurin vil viš nevndu grundgevingum ikki góškenna, at ųkini verša vetrarfrišaš.

    Ķ trišja lagi veršur hildiš, at ętlanin er so ivingarsom, at eingin grund er fyri at vetrarfriša lendiš nś og allar ęvir, men kundi sum ein neyšloysn veriš at vetrarfriša ųkiš ķ 3-5 įra royndartķš.

     

     

    Minnilutin ķ geršarręttinum vil tķ viš nevndu grundgevingum ikki góškenna, at ųkini verša vetrarfrišaši.

     

    Sambęrt avgerš frį meirilutanum ķ geršarręttinum veršur tķ gjųrdur hesin

     

    Ś R S K U R Š U R

     

    Ognirnar matr.nr. 19, 25, 32, 33 og 36 allar ķ Mśla verša vetrarfrišašar.

    Endurgjaldiš fyri mista vetrarbitiš veršur sett til kr. 4,00 fyri fermeturin og veršur upphęddin goldin ķ seinasta lagi 4 vikur eftir at endaligur śrskuršur er gjųrdur, sambęrt grein 37 ķ L. Nr. 172 frį 18.05.1937 fyri Fųroyar um hagastżri og rųkt v.m., sum seinast broytt viš Ll. Nr. 82 frį 19.06.1990.

    Śtreišslurnar ķ sambandi viš hetta geršaręttarmįl verša bżttar soleišis, at hvųr av pųrtunum ber śtreišslurnar til tann geršaręttarlim, sum viškomandi hevur tilnevnt og śtreišslurnar til įstųšu-mannin verša bżttar viš helvtini til įvikavist eigararnar og Mślahaga.

     

     

     

    Tórshavn 3. juni 2007 .

     

     

     

    Pįll Nielsen            Jógvan Pįll Lassen                Kįri Thorsteinsson

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     

     



Sniðgivið og forritað hevur KREA
KREA
Mjólkavirkið Búnaðarmanna